Ontplooiing en Huwelijk met een blanke

Door: Roderick C. Wahr

Introduktie

Mijn moeder, Wilhelmina Lefina Warokka, was geboren op 15-Okt-1913 als vijfde van zes kinderen. Haar vader was 'Hukum Besar' oftewel districtshoofd, wat zoiets is als stamhoofd. Er waren in de Minahassa, Noord Celebes, 7 districten. Een stamhoofd kwam voort uit een familielijn.

Uit het Koninklijk Instituut van de Tropen: Henri Warokka, mijn overgrootvader van moeders kant en Tambajong, grootvader aan vaders kant.

Hukum Besar Warokka: 1. Willem Henry Warokka - 2. Lefina Runtuwene - 3. Laurens Lao Warokka - 4. Jan Kapean Warokka - 5. Lina Warokka - 6. Johanna Warokka - 7. Wilhelmina Lefina Warokka - 8. Jeannette Warokka

Het geslacht Warokka stamt af van Dotu Mamarimbang. Er wordt gezegd dat Warokka een afgeleide is van Waruga en van Waruk. Waruk is de wijze uil die in de Minahassa in ere wordt gehouden. Het Warokka geslacht heeft haar eigen grote begraafplaats in Kawangkoan waar het zijn origines heeft. Daar staat ook nog steeds een 350 jaar oude 'adat' paleis geheel door de Warokkas gebouwd van balken en hout waar geen nagel aan te pas kwam. Latere Warokkas trokken ook naar Amoerang.

Toen mijn moeder mijn vader ontmoette waren zij beiden in Gorontalo. Mijn moeder (18) was daar op kostschool samen met haar boezemvriendin Toeti (Toeti trouwde later met Habibie in Tanah Toraja en kreeg een zoon, Rudi, de latere President van Indonesie in 1998).

	Wilhelmina Lefina Warokka - ca. 1933.

Mijn vader was toen net werkzaam voor de KPM en was daar klerk. Mijn moeder vond hem een enge man want hij was zo mager en zo blank. Ze hadden gemeen dat mijn moeder's vader Hukum Besar Warokka was in Amoerang, en mijn vader's moeder kwam ook uit Amoerang uit het geslacht Tambajong-RuntuWene, eveneens behorend tot een oude familielijn.

E.J.B. Wahr - 1933

Na verloop van tijd werden zij verliefd op elkaar. Echter mijn moeder's vader en mijn vader's moeder waren het in het geheel niet eens hierover. Opa Warokka vond dat mijn moeder moest trouwen binnen de Minahassa gemeenschap met een neef, van eveneens een oude familie. Mijn vader was een blanke van te laag komaf. Er was een moment dat een neef van Prins Bernard van Lippe-Biesterfeld in Manado kwam en naar mijn moeders hand dong. Aangezien deze van adel was werd het door opa Warokka goedgekeurd, echter mijn moeder wilde niet en is toen weggevlucht.

Oma Wahr vond dat haar zoon met een blanke moest trouwen om zijn familielijn hoog te houden en niet met een inlandse. Ze mochten dus beiden niet met elkaar omgaan. Uiteindelijk zond opa Warokka zijn dochter naar Jogya om rechten te studeren. Mijn vader vroeg en kreeg van de KPM tijdelijk overplaatsing naar Surabaya, waar hij mijn moeder dus in de vrije dagen kon opzoeken in Jogya.

	Oma Isabella Wahr-Tambajong

Ze hadden zich uiteindelijk officieel met elkaar verloofd. Toen 2 jaar later de kopra oogst zwaar tegenviel in Manado kwam mijn opa geld tekort en liet zijn dochter terugkeren naar Manado. Mijn vader vroeg uiteraard weer overplaatsing aan en ging ook naar Mnado.
Op een gegeven moement wilde mijn vader bij mijn moeder's vader officieel om haar hand vragen. Hij werd vierkant het huis uitgesmeten. Telkens als mijn moeder probeerde mijn vader mee te tronen naar het grote familie huis werden demonstratief alle ramen en deuren gesloten ten teken dat mijn vader niet welkom was.

Het stel was teneinde raad en wist niet wat het moest doen. Op een dag in 1938, mijn moeder was 25 en vader was 28, lag er een schip van de KPM in de haven waarvan de kapitein goed bevriend was met mijn vader. Er werd afgesproken dat zij 'snachts als het schip vertrok met het schip zouden meevaren naar Surabaya om daar te trouwen. En zo gebeurde het. Mijn moeder is 'snachts uit haar ouderlijk huis gevlucht en samen met mijn vader zijn ze naar de haven gegaan waar het schip wachtte. Aan boord in volle zee zijn ze door de kapitein getrouwd. Ze zijn als verstekeling, niet betalend, meegegaan tot aan Surabaya, waar zij zich op 17 Augustus 1938 formeel aanmeldden op het gemeentehuis om hun huwelijk te laten registreren. Het officiele dokument heb ik nog in mijn bezit.

Huwelijk Eddy Wahr en Wilhelmina Warokka - 1938.

Het hoeft natuurlijk geen betoog dat beiden niet welkom waren in beide familie huizen. Ik heb opa Warokka nooit ontmoet. Oma Wahr nog wel, toen ik 6 jaar oud was, maar die mocht mij niet als kind van mijn moeder.

De jaren hebben getoond dat mijn ouders een perfekt stel waren voor elkaar. Waar mijn vader impulsief was was mijn moeder bedachtzaam, mijn vader was lawaaierig en een prater, mijn moeder was rustig en een luisteraar. Als er een formeel dokument goed moest worden opgesteld, of gevoelig, dan was het mijn moeder die het voor mijn vader schreef. Ik durf te stellen dat mijn moeder de vrouw was achter wat mijn vader voorstelde. Zij was 'the wind beneath his wings'. Mijn vader's broer en twee zussen, zowel als mijn moeder's 5 zussen en broers zijn allemaal meerdere keren getrouwd geweest (gescheiden), mijn ouders waren steeds een tot aan mijn moeders heengaan in 1996.

Toen mijn vader werd gevangen genomen door de Jappen in 1942 en bijna onthoofd werd (lees over zijn bijna onthoofding), toen is mijn moeder met mij gevlucht naar Ampenan waar we in een hutje woonden en heeft mij zelfstandig grootgebracht als onderwijzeres op een schooltje. In 1945, na de oorlog zocht zij hem via kapiteins van de KPM en vond hem in Pare-pare, ten noorden van Makassar, Sulawesi, terug.

Toen mijn vader geen promotie kreeg die hoger was als sub-agent van de KPM in Makassar, terwijl hij zich voor hen afbeulde (het was tegen de regels van de KPM in om een lokaal iemand een hogere positie te geven), toen was het mijn moeder die zei: "Eddy, ga naar de direkteur in Jakarta toe en zeg dat je je ontslag neemt als je die promotie niet krijgt (dit is een verhaal op zich). Dan ga ik wel voor ons tweeen werken'. Mijn vader deed het en kreeg promotie na een test van 6 maanden in de haven van Jakarta. Hij werd Hoofd Agent en later direkteur Oost Indonesie. In 1956 gingen de hoorns van alle KPM schepen door geheel Indonesie tegelijkertijd af: Eddy Wahr is direkteur geworden, de eerste (en enige) lokale die het ooit gelukt is. Dagenlang regende het telegrammen en felicitaties vanuit geheel Indonesie.

Toen in 1958 mijn vader 1 jaar buiten betrekking was (wegens de evacuatie uit Indonesie), toen heeft zij in 1 jaar tijd een cursus schoonheidsspecialiste gedaan terwijl zij Nederlands onderwees op een school in Amsterdam. Toen mijn vader daarop weer direkteur W.Afrika werd van een scheepvaartmij. in Lagos, Nigeria, toen zijn we meegegaan en heeft mijn moeder een bloeiende schoonheids salon opgezet in Lagos. Bij terugkeer in Nederland in 1963, toen mijn vader weer geen werk had, toen is zij lerares Engels geworden (met speciale dispensatie van koningin Juliana) op de middelbare school. Zij was nergens vies van en stond steeds klaar om te helpen haar kinderen en latere cucu's (kleinkinderen) te hulp te komen wanneer ze haar nodig hadden. Daarvandaan dat ze zo geliefd was. En ons een voorbeeld is geworden.