[naar Index]

[ga terug]

Even eruit naar Sumbawa

Door: Roderick C. Wahr

SUMBAWA - 24 December 2002

Wel, het was Dinsdag 24 December, onze eerste ochtend in Sumbawa Besar!

Het was vijf uur in de ochtend en ik werd wakker van een ongewoon geluid, het ruisen van de golven aan het strand! Da's weer eens wat anders dan het monotone gegons van banden op de weg. Rena sliep de slaap der onschuldigen en probeerde klaarblijkelijk alles in te halen wat ze in de afgelopen paar dagen op reis aan slaap was tekort gekomen.

Mijn suffe hersens realiseerden zich nog niet eens dat het vanavond kerstnacht zou zijn. Wat me wel tebinnen schoot was dat ik mijn video kamera nog niet had ingesteld en geladen, laat staan uitgeprobeerd! Hup, het bed uit, even wat met de de huidige hi-tech rommelen en ik was klaar om te schieten.

Half zes 'smorgens en de vroege rose en purperen ochtendgloren aan zee woei mij tegemoet toen ik de deur opendeed en de veranda opstapte. Het geruis van de kalme zeegolfjes die het strand opklauterden en weer langzaam terugvielen klonken mij als een zoete melodie in de oren. De ochtend zon deed heel erg zijn best vanaf achter de bergen tevoorschijn te komen en wierp alvast zijn stralen vooruit tegen het hemelgewelf, de aanwezige wolken rozig kleurend tussen de donkere purperen kleuren van de vluchtende avondlucht.

Doet me denken aan een gedicht dat mijn vader wel eens declareerde toen ik nog klein was:

Nou ja, onmiddelijk dus het strand opgelopen, ik wilde het Rena niet aandoen om haar om deze tijd het bed uit te sleuren...

De morgenstond heeft goud in de mond.

Ik heb met volle teugen genoten van dit vroege ochtend concert, kompleet met vogel orkest op de achtergrond begeleid door de ruisende cymbalen van de golven. Natuurlijk heb ik dat allemaal uitgebreid op video neergezet: de kleuren van de lucht, de golven, de vroege ochtend vissers in hun vlerkbootjes, roerloos met hun netten en hun hengels, zittend of staand.

Ik was de tijd even kwijt toen ik in de verte een deur hoorde opengaan. Het was Rena die was wakker geworden, het was half zeven.

Op het internet heeft Rena een alias op ICQ, ze heet daar ~seashell~.

Ik heb haar in 1996 eens naar het strand gebracht in W-Java, naar de Krakatau Beach. Het was toen nog maagdelijk met een prachtig strand. Daar heeft ze haar voorliefde voor schelpen verzamelen opgedaan. Daarvandaan de alias ~seashell~. Ze verzamelt uitbundig fotos van schelpen op het internet, en elke nieuwe plek die ze bezoekt aan zee moet geloven aan haar verzamelwoede. Grote schelpen, kleine schelpen, minutieus kleine schelpen, nou ja, alles wat maar enigszins de naam schelp verdient.

Hier in Sumbawa echter zijn geen toeristen, en derhalve banyak veel schelpen!

Goeie morgen!

Rena was al gewapend met een plastic zakje en kwam pseudo boos het strand op omdat ik haar niet eerder had gewekt. Nou ja, je kunt het niet altijd goed blijven doen. Daarna ging ze langzaam slenterend langs de schuimkopjes van de golven het strand af. Het was nog lekker koel en het strand stond nog in de schaduw van de bergen en de bomen. Elke 2 meter bukte ze zich om weer een schelp o.i.d. op te rapen. Ze was mij alweer helemaal vergeten, ik met mijn kamera... Nou ja, ik heb het dus maar weer op video vastgelegd, hihihi, heeft ze tenminste een aandenken.

Om 9 uur, nadat ik alles van opzij, van boven, van beneden en van laag bij de gronds had vastgelegd, en Rena haar plastic zak ook vol had, vonden wij (zelfs Rena!) het voldoende en gingen naar de kamer om ons lekker op te frissen, een ontbijtplek te zoeken en om ons te presenteren bij de baas van het hotel, Pak Adi.

Vissersbootjes in de vroege ochtend.

Het ontbijt was simpel, pannekoek met honing er was niets anders, en Pak Adi stond klaar met een kop koffie met Tropicana Slim (dieet suiker, dus). Na wat bijgekletst te hebben wilden we op zoek naar transport, een auto of een motorfiets om te huren. Een auto huren moet je dus niet in Sumbawa doen. Bijna 3 maal zo duur alsdat je het in Bali zou huren op dag of week basis. Een les voor volgende keer. Op Bali kost een klein busje Rp.80.000 per dag, en in Sumbawa Rp.200.000. Komt omdat er weinig huurauto's zijn. Dan maar een motorfiets. Pak Adi liet een van zijn jongens een 'ojek' roepen. Een ojek is een soort motorfiets taksi. Ze staan meestal op een kluitje langs de kant van de weg. Die brengt je waar je naar toe wilt zonder dat je last hebt van het verkeer, want ze wurmen zich overal tussendoor. Als er maar 5mm speling links en rechts van het stuur is dan werpen ze zich ertussen. Een motorfietser mag hier dan ook alles. Als ze gemakkelijk over je autodak heen kunnen rijden zouden ze dat ook doen.

Afijn de ojek kwam langs op Pak Adi's kantoor en na wat over en weer ge-tawar (tawaren = afdingen) kwamen we op een dagprijs van Rp.70.000. We wilden dat wel voor de meeste dagen dat we aan wal waren (we zijn ook van plan om nog naar het eiland Moyo te gaan, en dat is minstens een hele dag).

Wij hadden dus nu onafhankelijk transport!

Motorfiets is een wat groot woord voor datgene wat we kregen. Hier heet het 'sepeda motor', ofwel motorfiets, maar in Nederland zou je het een opgevoerde brommer noemen. Tja, er rijden hier dan ook heel weinig Harley Davidsons rond!

Het was weer een tijdje geleden (14 jaar!) dat ik op zo'n motording had gereden, maar toen ik zag dat Rena er vlot mee wegkwam kon ik natuurlijk ook niet achterblijven. We maakten meteen wat plannen. We zouden vandaag eerst naar een kerk zoeken voor de nachtmis vanavond, en van de week zouden we wat rondrijden in Sumbawa Besar, mijn geboortehuis zien te vinden, de begraafplaats opzoeken waar mijn oudste zus, Bella, was begraven in 1939, het oude Sultan's Paleis opzoeken waar mijn vader in de oorlogstijd bijna was onthoofd (een heel verhaal apart), een tochtje naar het dorp Poto om de lokaal gewoven kleden te zien etc.

Sumbawa Besar is niet zo'n grote plaats, en bestaat uit een hoofdweg, een splitsing en verder wat aftakkingen. Het was dus niet moeilijk om een kerk te vinden, het was een Katholieke kerk.

De Katholieke kerk die wij vonden was groot en stond op een heel groot terrein aan een van de twee grote hoofdwegen in Sumbawa Besar. Na wat gepraat te hebben met de aanwezigen daar, toen bleek dat de oude Katholieke kerk achter het huis van mijn ouders in 1986 was opgehouden te bestaan omdat het te klein werd en daar was deze grote kerk voor in de plaats gekomen!

Rena is Protestants maar vond het helemaal niet erg om de kerstavond hier door te brengen. De rest van de middag brachten we lekker luierend door langs het strand en in onze kamer.

Kerstnacht. We hadden al gehoord dat de kerkdienst om 19:30u zou aanvangen en waren dus om 19:00u (op de motor!) vertrokken vanaf Tirta Sari hotel. We waren op vakantie en hadden dus geen chique kleren bij. Maar we dachten dat Onze Lieve Heer het vast niet erg vond als we in jeans gingen, als we maar kwamen. Zo'n 100 meter voor de kerk zag je een enorme drukte op de weg. We moesten stapvoets tussen de voetgangers door rijden tot aan het hek. Daar zagen we waarom het zo druk was. Er stonden twee legerwagens voor het hek en een heel kordon van geuniformeerde dienaren van de wet (nou ja dienaren...). Sedert de 'Bom Bali' is de overheid toch wat schichtig geworden, en als de dood dat deze Kerst een 'rode, dode' kerst zou worden, net zoals een paar jaar geleden toen er ineens tig-kerken werden gebombardeerd, tot aan Lombok toe. Sumbawa is voor 95% muslim, en men was bang dat er wat 'oknum-oknum' (onbekende misdadigers) tussen liep die de zaak weer in de war wilden schoppen.

Wij werden zonder problemen het hek binnen gelaten, ik denk omdat ik er blank uitzie en dus niet zo'n potentieel gevaar, en Rena heeft een Chinese moeder en dus ook een Chinees uiterlijk. Chinezen in Indonesie zijn doorgaans Christenen of Boedhisten. Een groot aantal mensen werd gefouilleerd en op wapens e.d. onderzocht.

Iedereen vergaarde zich op het grote erf voor de ingang van de kerk. Waarom weet ik niet, want het was al bijna half acht. Ik parkeerde de 'motor' en we stonden wat te staan. Toen ik een paar mensen naar binnen zag gaan heb ik Rena bij de hand genomen en hebben we ons direkt achter hen aangesloten. We hadden dus goede plaatsen. Een hele mooie kerk en een mooi koor dat vlak achter ons de religieuze liederen in het Indonesisch over onze hoofden heen de ruimte in lieten galmen.

Ik voelde me reuze vroom en hoopte dat God dat zou zien en mij zou vergeven voor mijn afwezigheid gedurende de eerdere 51 weken.

De Indonesier zelf is heel religieus (ik heb het dus niet alleen over de muslim). Men gaat trouw elke week naar de kerk, en ook andere dagen dat hun aanwezigheid daar op prijs wordt gesteld. Ik denk dat het te maken heeft met de tropengordel. God en de natuur maken zich hier vaak nadrukkelijk kenbaar op velerlei wijzen. Je hebt hier de 'goena-goena' (mystieke beheksing), de voorspellingen die uitkomen, de onverklaarbare genezingen, de vervloekingen, en dat nog eens allemaal naast de natuurrampen. De mens zoekt God als ie bang is dat er iets kan gebeuren.

Heb ikzelf het e.e.a. ervaren? Ja! Breek me de bek niet open. En geloof me, ik sta bekend als een heel nuchter persoon (ik heb dus zelf nog geen spoken gezien), maar er zijn van die dingen....  Ja, ik heb wel wat persoonlijk meegemaakt. Nu is niet het moment om erover te vertellen.

De frisse ochtendgloren

Na de dienst bleek, toen we naar buiten stapten, dat het hele erf voor de kerk was bezaaid met stoelen. Het was dus kennelijk heel druk geweest voor deze dienst. Had ik niet gedacht in een grotendeels muslim eiland. Maar, natuurlijk wonen er hier veel Chinese handelaren en mensen uit Timor, Flores en Ambon.

We hadden direkt honger gekregen na deze dienst. Tja, in Nederland ga je meestal ook lekker eten na de dienst, je hebt voordien gevast om je zo schoon mogelijk te presenteren voor de Heer. En ook om het gevoel te krijgen dat je hebt 'geleden' voor je godsdienst.

Nu moesten we alleen nog een eettent zien te vinden die om deze tijd (waar meeste mensen slapen, 22:15u) nog open was. We hebben dus maar de autos gevolgd die wegreden, redenerend dat die mensen ook wel honger zouden hebben. Korrekt! We kwamen een paar eettenten tegen die open waren, grotendeels Chinese eettenten. Ik zei tegen Rena dat dit het juiste moment was om weer achter de zo door ons begeerde krab maaltijd aan te gaan. We stopten bij een kleine, gezellig uitziende, eetgelegenheid waar we zagen dat gekookte krab op het menu stond. Na iedereen vriendelijk toegeknikt te hebben, binnen, en gelukkige kerst gewenst (ze kwamen perslot ook uit de kerk), bestelden wij onze krab maaltijd. Niet dus! 'We hebben geen krab vandaag'. Dit zou dus gedurende onze gehele 10-daagse verblijf in alle eetgelegenheden het steevaste antwoord worden. Het blijkt dus dat we in het verkeerde seizoen zitten voor krab. We hebben toen maar een lekkere gebakken inktvis besteld en zijn toen teruggetuft naar Tirta Sari waar iedereen inmiddels op een oor lag en wij daarna ook. Einde dag twee in Sumbawa Besar.

Hier is de Video Rapportage van deze dag.