Even eruit naar Sumbawa

Door: Roderick C. Wahr

JAKARTA - 23 December 2002

OK, het waren een vermoeiende laatste 6 maanden en er was mij beloofd door de heren (waarmee ik samenwerkte) met familiebetrekkingen met de Indonesiche Minister van Justitie en Mensenrechten, Yusril Mahendra, dat ze mijn visum voor verblijf in Indonesie per 4 Januari zouden bekostigen. Ik heb hun dus op het hart gedrukt dat ik anders hier niet kan blijven. Na 6 maanden gehakkel met allerlei projekten van de heren die ik als International Marketing Manager zou promoten, en die niets opleverden wegens tekort aan geld van deze heren, is het dus tijd eerst maar een 2-weken vakantie te nemen, waar ik na 3 jaar onafgebroken werken toch wel aan toe ben.

Rena (mijn geduldige, Indonesische, hartsvriendin) wist mij ervan te overtuigen dat ik moest bijkomen van alle ellende en het eeuwige tekort aan geld. Elke dag Indomie (een goedkoop kant-en-klaar produkt) eten is ook niet alles. Rena blijkt dus gespaard te hebben en wilde mij trakteren op een tocht naar Lovina Beach in Noord Bali. Dit gebied strekt ca 10-15 Km aan de kust, ten Westen van Singaraja. We waren niet bang voor nog meer bommen want zoals gewoonlijk is het weer een eenmalig incident, en de Bali bom was in Zuid Bali, in Kuta.

Gelukkig dat Rena nog een vaste baan heeft, en wel bij een Duits bedrijf, GTZ, dat allerlei projekten in Oost Indonesie beheert. Rena had voor deze a.s. 2 weken een budget uitgetrokken van Rp.5.000.000 (ca. 500 Euro), 20% meer dan haar netto maandsalaris, maar ja, ze had net een bonus uitgekeerd gekregen.

We zouden met de bus gaan via Surabaya, de ferry naar Bali en dan direkt door naar het Noorden van Bali. Uiteraard nam ik mijn digitale videocamera mee. Kon ik later van de geschoten videos een DVD maken op de computer, als we straks terugkwamen.

We vertrokken op Zaterdag 21 December om 11:00u uit Jakarta met de bus. Enkele reis per persoon Rp.265.000.

Onderweg bedacht ik dat Sumbawa (waar ik geboren was in Sumbawa Besar) maar 2 eilanden verderop was. Toen ik dat zei tegen Rena, zei ze: 'Ben ik nog nooit geweest, laten we ernaartoe gaan!'. Zo gezegd zo gedaan. We zijn dus maar met de bus meegegaan tot aan Den Pasar in Z-Bali (dat was de eindhalte) en zouden dan op een andere bus verder gaan tot aan Sumbawa Besar.

In Bali (waar het normaal in deze periode hoogseizoen is) kwamen wij zegge en schrijve 6 buitenlanders tegen (tijdens de hele rit en de wachttijd in Den Pasar!). Duidelijk een grote klap voor de lokale industrie dus! En dat allemaal vanwege die fanaten die zonodig de aandacht wilden trekken door een bom in Kuta te laten ontploffen waar ca. 200 dodelijke slachtoffers vielen op 12 Oktober 2002.

We kwamen op Zondag 22 December om 14:00u in Den Pasar aan. De reis was zonder problemen, we hadden veel voetenruimte, maar zoals gewoonlijk is het toch altijd lastig slapen in de bus. In de ochtend konden we snel een bad nemen in een restaurant waar we ons ontbijt hadden.

In Den Pasar snel even 3 miniDV tapes gehaald en een lekkere eettent, Wong Solo, opgezocht met perfekt gemaakte geroosterde kip! Toen zijn we naar het busstation getrokken en hebben daar onze kaartjes gekocht rechtstreeks naar Sumbawa Besar (inklusief de bootoversteken Bali-Lombok-Sumbawa). Kosten Rp.175.000 pp/enkele reis.

Na deze oefening, wat rondgeslenterd en wat vruchten (mangga's, pisangs, manggistans) en Aqua (mineraalwater) ingeslagen voor onderweg.

We vertrokken om 22:00u uit Den Pasar op weg naar de vertrekhaven, Padangbaai, aan de Oostkust van Bali, waar we anderhalf uur later aankwamen. Elk uur vertrekt er een ferry naar Lombok en we hoefden niet lang te wachten.

De oversteek naar Lombok duurt 5 uren en wij moesten de bus uit die op de ferry geparkeerd was. Aan boord van de Ferry was het druk. Je hebt daar een grote zaal waar iedereen zit, hangt en ligt op de houten banken. Er is aircondition maar het lawaai is niet om aan te horen, 2 televisies met elk een ander programma en dan nog eens de verkopers die her- en derwaarts sjouwen om hun produkten aan de man te brengen (kledij, nagemaakte merkhorloges - 'Hey mister, Rolex, Rp.60.000', merkzonnebrillen en merkaanstekers, speelgoed etc.).

Gelukkig kwam er een geuniformeerde man naar ons toe die uitdrukkelijk naar boven wees, iemand van de bemanning. Ik veronderstelde dat hij ons een beter plekje wilde aanbieden, wat juist was. Boven, achter de stuurhut, bleken dus de bemanningsverblijven te zijn, en die waren te huur! Uiteindelijk kregen wij voor Rp.35.000 de volledige beschikking voor ons tweeen van een 4 persoons kajuit, helemaal voor ons alleen. Dat was het ons wel waard om van het lawaai af te zijn en om gedurende 5 uren onze ledematen te kunnen strekken op een echt bed. Omstreeks 04:30u 'smorgens moesten wij weer de bus in omdat we waren aangekomen in Ampenan, de havenplaats bij Mataram, de hoofdstad van Lombok. De bus bracht ons rechtstreeks via Mataram naar de Oostkust van Lombok, waar wij om ca. 07:00u aankwamen en mochten ontbijten in een bamboe optrek langs de kant van de weg. Daarna vertrokken wij met de ferry naar Sumbawa, wat anderhalf uur duurde.

SUMBAWA

Sumbawa is een eiland waar zelden toeristen bij stilstaan. Men kent het alleen als een eiland waar je doorheen moet, op weg naar Bima, aan de Oostkust van het eiland, op weg naar de Komodo eilanden die wel een internationale bekendheid hebben. De stad Sumbawa Besar ligt op ca. 1/3 van de weg, aan de Noordkust van Sumbawa. Daar stapt dus nauwelijks iemand uit. Wel lekker, want zelf ben ik niet zo gek op gebieden volgepakt met toeristen.

Ongeveer 10Km voor de plaats Sumbawa Besar kom je aan de linkerkant (aan het strand) een hotel/restaurant, Tirta Sari, tegen. Tirta Sari ligt aan de basis van een baai. Het ligt op 2 hektare grond direkt aan het strand en heeft een 20-tal stenen huisjes (op een verhoging van ca. 70cm) aan de rand van het strand, Nog eens 20 op het binnenterrein, een groot zwembad (dat meestal leeg is omdat er nauwelijks bezoekers zijn) en een groot open afgedekt restaurant dat alleen maar vol is indien er een speciaal evenement aan de hand is, of als er een grote bons uit Jakarta langs komt die groot wil doen.
In 1988 was ik er voor het laatst gedurende 6 maanden. Toen waren de huisjes aan het strand nog van bamboe met een stenen fundering.
Sumbawa heeft in het binnenland nog veel plaatsen waar tekenen van Nederlandse anwezigheid zijn bewaard, zoals een openlucht zwembad in Semongkat, bruggen, watervallen etc. Daarnaast is Sumbawa bekend om de pony paarden die een groot uithoudingsvermogen hebben en ook de kleden die worden handgeweven in het dorpje Poto. Als je de bergen intrekt voorbij Semongkat kom je in een dorp terecht waar de bevolking nog zeer primitief leeft en zelden naar beneden komen. Nog verderop, enkel met paarden te bereiken, vind je nog primitievere stammen die enkel naar de 'beschaafde wereld' komen om hun produkten om te ruilen voor zout, rijst en ander voedsel. Deze willen niets van geld weten.
Tegenover Sumbawa Besar, te zien vanaf Tirta Sari, vind je het eiland Moyo. Moyo is een groot eiland van ca. 35x50Km omvang waar alles nog in natuurlijke staat verkeert. Het bestaat uit hoge heuvels, witte stranden en een groot woud waar wilde herten en buffels te vinden zijn alsook beschermde diersoorten zoals de Maleo vogel (dat een ei legt van 2x haar eigen omvang). Er zijn nog een paar primitieve stammen die in het woud leven, ook is er wilde bijen honing van hoge kwaliteit die door de lokalen worden verkocht. In 1988 was het bestemd om een jachteiland te worden, echter men is gelukkig van dat idee afgestapt. Nu is het een beschermd gebied waar alle dieren, inklusief de vlinders, worden beschermd. Je mag ze dus niet (officieel) vangen.
Op de uiterste Westpunt van Moyo staat een 5-sterren hotel bestaande uit grote tenten om de bezoeker dichter bij de natuur te brengen. Dit hotel (US$ 240 pp/p nacht) gaat achteruit vanwege te gering bezoekers.
Dit is een korte schets van de omgeving waar wij dus naartoe gingen.

We kwamen op Sumbawa aan in de nieuwe haven vlak buiten de traditionele havenplaats Alas. De bus bracht ons verder richting Sumbawa Besar. Ik had de buschauffeur al gezegd (ja, ik spreek Indonesisch hoor) dat we bij Tirta Sari wilden uitstappen. Hij wist waar het was en liet ons vlak voor de poort uit. Dat is nu het fijne in Indonesie, buschauffeurs kunnen op elke plek van de weg stoppen en niemand die er wat van zegt.

We kwamen dus aan bij de oprijpoort van Tirta Sari om 11:00u op Maandag 23 December.

Rena en ik hadden onze handbagage in de hand en stapten de oprijpoort van Tirta Sari binnen. 'Mister Rudi, Mister Rudi, Mister Rudi', zo werden wij begroet door een van de jongens die het receptie kantoor uitrende terwijl wij nog met onze bagage de oprit binnen liepen. Het was Wayan (ik was zijn naam eerder vergeten), een van de Balinese jongens die in 1988 daar ook al werkte.

Ik schijn in de 6 maanden dat ik daar toen verbleef toch wel indruk gemaakt te hebben. In die tijd dook ik voor de kust van Tirta Sari naar parels en zeekomkommers en was ook bekend als gitarist en liedjes zanger bij de lokale bevolking (ik vind het leuk om lokale liedjes te leren). Het hielp toen natuurlijk ook dat iedereen mij kende als die 'boelee' (blanke man) die in Sumbawa Besar was geboren, wat mij toen tot de status van lokale held verhief.

Het verbaasde mij echter dat hij mijn naam nog kende na al die jaren! Later bleek dat iedereen van de oudgedienden zich mij nog wist te herinneren, tot aan de lokale vissers toe. waar ik destijds mee optrok. Mijn Indonesisch was in 1988 heel beperkt, maar ze kenden mij nog steeds.

Na uitgebreid te zijn onthaald met een groot welkom, ook door de eigenaar, Pak Adi, een lokale bouwprodukten leverancier van Chinese afkomst, werden wij geescorteerd naar een van de huisjes aan het strand, nummer 208. Het was een kamer in een rijtje van 4, met een veranda en direkt uitzicht op het strand en de zee. De kamer was ca. 5x6 meter met een badkamer met badkuip binnenskamers, aircondition en warm en koud water. De kosten: Rp. 77.000 (ca. 7.5 Euro) per nacht, maar ik kreeg direkt 10% korting omdat ik een oude bekende was.

Op weg naar Sumbawa had ik Rena verteld dat je in Sumbawa heel lekkere, grote, krabben kon eten en heel goedkoop. Rena wilde dus meteen krab eten op de eerste avond, nadat we wat hadden gerust in een echt tweepersoons bed. We hebben een van de kleine minibusjes, die elke 5 minuten langskomen, gepakt richting de stad Sumbawa Besar en vonden een gezellig eethuis, eigenlijk meerdere eethuisjes op een stukje land met kanaaltjes en bruggetjes, temidden van bomen en struikgewas. Rumah Makan Taliwang (Taliwang Eethuis). We waren dus aan het verkeerde adres, want Rumah Makan Taliwang was een eethuis met als specialisme geroosterde kip volgens Taliwang (in Lombok) recept. We vonden de omgeving echter zo gezellig (er waren bamboe platforms met afdakjes boven het water, waar elk platform een plek was waar een groepje kon zitten, kompleet met kaarslicht, je zat op het platform en at op het platform - geen tafel dus), dat we besloten om dan maar toch aan de kip te gaan.

De geroosterde kip zag er smakelijk uit en werd smakelijk opgediend met verscheidene lokale groente, rijst en sambal. De kip was heel lekker, maar zag er alleen vreemd uit. De lokale kippen staan op heel hoge poten en aan de (naar Westerse normen) magere kant. Ik zei dus tegen Rena dat dit vast wedstrijd kippen zijn die net een marathon hadden afgelegd. Desondanks smaakte het voortreffelijk en was de omgeving reuze gezellig (hoewel er weinig bezoekers waren om die tijd, 21:00 uur). Sumbawa mensen gaan vroeg naar bed. De prijs was naar lokale begrippen hoog, Rp.42.000, maar dat zal wel komen omdat ik er te Westers uitzie en de eigenaar van Arabische komaf is.

Na het eten gingen wij terug en doken moe maar voldaan ons bed in.

O ja, voor de goede orde moet ik ook even melden dat ik Rena, onderweg van Bali naar Sumbawa, had gezegd dat we ons maar als echtpaar moesten voordoen. Sumbawa is een sterk muslim georienteerd eiland en heeft nog heel traditionele waarden. Om dus te verhinderen dat men de wenkbrauwen zou fronsen was het beter om tegemoet te komen aan de traditionele gebruiken. In Sumbawa zouden wij dus man en vrouw zijn. Vond Rena niet erg. We zouden later wel zien, bij terugkomst in Jakarta, hoe we er dan weer voor zouden staan.

Hier is de Video Rapportage van deze dag.

[vorig]

[vervolg]

write comments to: webmaster